صادق آئينه وند

70

ادبيات سياسى تشيع ( فارسي )

وفاتش را به سال 105 ذكر كرده است . 10 طه حسين در « حديث الأربعاء » او را چنين توصيف مىكند : شكّى نيست كه كثيّر ، شاعرى خوش‌طبع بود و از آن بهره‌ى كافى داشت . من نمىپندارم كه محمّد بن سلام جمحى ، به عبث او را با فرزذق و جرير ، مقايسه كرده باشد . 11 پاره‌اى از مورخان قديم و به تبع آن‌ها بعضى از مورخان جديد ، به تعصّب بر او تهمت‌هاى بى جا زده‌اند . اين‌گونه تهمت‌ها گرچه ، بيشتر جنبه‌ى سياسى دارد و هيچ شاعر سياسى علوى از آن در امان نبوده است ، ولى گاه از ناآگاهى همين مورّخان نيز حكايت مىكند . 12 در « معجم الشّعراء » آمده است كه اهل حجاز ، او را شاعر خود مىدانستند و كس را بر او برترى نمىدادند در « طبقات الشّعراء » از ، قول يونس بن حبيب نحوى ، او را بزرگ‌ترين شاعر اسلام ذكر كرده است . حضرت سكينه ، دختر امام حسين ( ع ) او را گاهى از جميل ، گاهى از نصيب و گاهى از فرزدق ، برتر شمرده است . خصايص ادبى و هنرى او كثيّر آخرين شاعر راويه از مكتب شاعران راوى است . اين سلسله از اوس بن حجر ، شروع مىشود . او راوى جميل بثينه بود . 13 اين مدرسه را به نام شاعر حكيم ، زهير بن ابى سلمى ، مكتب زهير ، نيز ناميده‌اند . چون شعر زهير را با شعر كثيّر مقايسه كنيم ، به خوبى بر ما روشن مىشود كه كثير در روش و اسلوب ، متأثر از زهير است . از خصايص شعرى كثيّر ، وصف تفصيلى و بيان منظم موضوعى ، شعر است . به گونه‌اى كه از موضوعى به سادگى نمىگذرد تا آنكه تمام ابعاد و خصوصيات آن را با دقّت و نظم و به ترتيب برشمارد . 14 روشن است كه استقصاء معانى و برشمردن تمام اجزاء و خصوصيّات يك موضوع به صورت منظم و مرتب ، از خصايص « مكتب زهير » است . در باب وحدت موضوع در قصيده ، نيز بايد گفت : قبل از ابن رومى قرار دارد ، چنان‌كه در بحر طويل ، حدود پنجاه قصيده و هشت قطعه ، و در بحر سريع تنها يك قطعه دارد .